_{Libreville, Gabon}

We zijn het droge seizoen ingegaan. Tot en met augustus valt er hier in Libreville bijna geen regen meer. In Nederland valt gemiddeld 853 mm regen per jaar. In Gabon tussen de 1500 en 3800 mm, afhankelijk van de regio. Dat is tussen de twee en ruim vier keer zoveel regen als in Nederland. Libreville krijgt 2.600 mm. Ruim drie keer zoveel.

Gabon is wat water betreft gezegend. Het heeft geluk met dichte bossen, een van de rijkste waterwegen in Centraal-Afrika — o.a. de Ogooué-rivier — overvloedige regenval en een lage bevolkingsdichtheid.

In theorie zou water dus geen probleem moeten zijn voor Gabon.

Toch hebben duizenden inwoners geen dagelijkse toegang tot betrouwbaar drinkwater. In de arbeiderswijken van Libreville, Owendo en Akanda zijn wateronderbrekingen bijna dagelijks aan de orde. Hele gezinnen staan ​​om 4 uur ’s ochtends op om jerrycans te vullen voordat de waterdruk wegvalt.

Op het platteland is de situatie nog alarmerender: volgens een rapport uit 2023 van de WHO en UNICEF had minder dan 45% van de plattelandsbevolking van Gabon toegang tot een veilig beheerde drinkwaterbron.

Er is genoeg geld door onder andere de olie en het mangaan waar het land rijk aan is. Toch leven van de ruim 2,5 miljoen Gabonezen 850.000 mensen onder de armoedegrens. In een notendop de situatie van menig Afrikaans land.

Er is overvloedig veel water, alleen wordt het slecht verdeeld. En de kwaliteit wordt niet gecontroleerd. Overvloedig water betekent niet meteen overvloedig drinkwater

En dan hebben we het nog niet gehad over de sanitaire voorzieningen. Die is ronduit alarmerend. Het rioleringssysteem in Libreville bijvoorbeeld bestrijkt slechts een klein deel van de stad, voornamelijk de chique woonwijken.

De overgrote meerderheid van de huishoudens is aangewezen op geïmproviseerde septische tanks die slecht gebouwd en onderhouden zijn en nooit goed geleegd worden. De gevolgen voor de volksgezondheid zijn voorspelbaar: diarree, cholera en tyfus behoren tot de belangrijkste redenen voor een bezoek aan gezondheidscentra.

Dus wederom: een relatief rijk land besteedt maar zo’n 1,5% van de begroting aan de infrastructuur van water- en sanitaire voorzieningen.

Het zou te gemakkelijk — en ik moet toegeven, ik doe dit zelf maar al te graag — zijn om dit probleem te herleiden tot corruptie of politieke kwade wil alleen. Zo heeft SEEG (Société d’Énergie et d’Eau du Gabon) sinds het in 2018 onder het juk van de Franse Veoliagroep vandaan kwam het probleem van de watervoorziening — en daarnaast de elektra — niet echt kunnen tackelen.

Daarnaast is er eigenlijk geen visie op de stadsplanning. Libreville groeit ongecontroleerd, zonder dat de basisinfrastructuur gelijke tred houdt met deze bevolkingsgroei. De bevolking van de Gabonese hoofdstad is in vijftig jaar tijd vertienvoudigd, zonder dat de water- en rioleringsnetwerken — en de elektra — evenredig zijn verbeterd.

En wat misschien het meest zichtbaar is: het huidige bewind investeert in zichtbare infrastructuur: wegenbouw en institutionele gebouwen. Want dat scoort voor het establishment, de elite, de 1 procent, de SUV-rijders. Niet voor de onderklasse.

Het lijkt een repeterende wekker. Gabon heeft een torenhoge staatsschuld en loopt zelfs risico door buurlanden met dezelfde Centraal-Afrikaanse frank uit het samenwerkingsverband gezet te worden. Omdat ineenstorting van de munt dreigt. Ook het IMF geeft Gabon regelmatig waarschuwingen. En als Gabon moet lenen, is de rente gigantisch. Maar waarom geldt dat dan niet voor de prestigeobjecten? Waarom kan dat dan wel?