Pats

Libreville, Gabon 

Het is een klein winkeltje vlak bij ons in de buurt. Ze hebben de meest noodzakelijke dingen in huis. Gasflessen — gasleidingen zijn er niet in Gabon. Drinkwater in grote flessen van tien liter — kraanwater is geen drinkwater in Gabon. Eieren, appels. Ook handig voor het verlengen van je telefoonabonnement of het vooruitbetalen van je elektriciteitsafname.

Er zitten altijd wat mannen op de vrieskist of op een bankje net buiten. Het kan doorgaan als non-alcoholisch buurtcafé. Soms met een muziekje erbij. Door de week wemelt het er van de pubers van de middelbare school verderop in de straat.

Hoog aan de muur hangt een kleine tv. Meestentijds is er een voetbalwedstrijd te zien. Want ook in Gabon is deze sport zwaar over het paard getild en overgewaardeerd. Een beetje trappen met een bal, door wat heteromannen wiens excessief in scène gezet oergedrag als normaal wordt beschouwd. Maar goed.

Deze keer geen voetbal. Een onvervalste soap. En dat klinkt ook altijd hetzelfde, in welke taal ook. Niet alleen zijn de blikken intens, ook de geluidssterkte van de uitgesproken woorden wordt steevast op eenzelfde hoogte gehouden. Geen woord kan zo ontsnappen aan je onderbewuste. Zelfs pauzes krijgen aandacht, want de stilte wordt omgezet in een aanzwellend zoemgeluid.

Ik sta bij de toonbank om mijn aankopen te betalen. Naast me een klein meisje dat net over de rand kan kijken om met de eigenaar oogcontact te krijgen — ze betaalt een setje van zes plastic luiers. Wat ook lukt.

Op het kleine scherm een scène tussen een oudere en een wat jongere man. Ik doe eens gek en schat in: vader en zoon. Een serieus gesprek. Niemand in de winkel lijkt ernaar te kijken. Het is immers geen voetbal.

In de brij dat Frans heet popt het woord homosexuelle op.

Een soort geheimtaal waar sommige woorden meer impact hebben dan andere. Het had ook paardenbloem kunnen zijn, of cocktailprikker. Maar het was dit keer homosexuelle. Pats.

Een code? Een vloek in de kerk? Een verboden woord?

Tien seconden misschien. Toen was de aandacht weer weg. Bon soir.

Mijn gedachten waren even versteend bij dit moment. Ik wist dat het woord geladen is. Maar dit voorbeeld vergeet ik nooit meer.

Het schijnt dat je precies zo reageert — maakt niet uit waar je bent of in welke taal — als je jouw eigen naam ineens hoort gezegd worden. Je reageert ogenblikkelijk. Reflexmatig. Zonder na te denken.

Ik stond in een buurtwinkel in Libreville en begreep in tien seconden meer dan in maanden lezen.